พระยามโนปกรณ์นิติธาดา

มหาอำมาตย์โท พระยามโนปกรณ์นิติธาดา นามเดิม ก้อน หุตะสิงห์ (15 กรกฎาคม พ.ศ. 2427 – 1 ตุลาคม พ.ศ. 2491) เป็นขุนนาง นักกฎหมาย และนักการเมืองชาวสยาม ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสยามคนแรกภายหลังการปฏิวัติสยาม พ.ศ. 2475 ซึ่งเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์สู่ระบอบราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้รับเลือกจากคณะราษฎรให้ดำรงตำแหน่งหัวหน้ารัฐบาลเพื่อเป็นการประนีประนอมกับอำนาจเก่า ด้วยภาพลักษณ์ที่ไม่เป็นสมาชิกคณะราษฎรและเป็นนักกฎหมายอาวุโสในระบบราชการเดิม และยังเป็นอาของประกอบ หุตะสิงห์ ประธานศาลฎีกาไทยคนที่ 16 พระยามโนปกรณ์นิติธาดามีบทบาทสำคัญในการร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475 ซึ่งเป็นรัฐธรรมนูญฉบับถาวรฉบับแรก โดยได้เสนอเนื้อหาที่เพิ่มพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์มากขึ้น เมื่อเทียบกับรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว อย่างไรก็ตาม ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2476 พระยามโนปกรณ์นิติธาดาได้ยึดอำนาจรัฐบาลของตนเองโดยการออกพระราชกฤษฎีกางดใช้รัฐธรรมนูญ และยุบสภาผู้แทนราษฎร พร้อมเสนอชื่อตนเองเป็นนายกรัฐมนตรีอีกครั้ง เหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นรัฐประหารครั้งแรกในประวัติศาสตร์การเมืองไทยภายหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง ต่อมาไม่นาน พระยาพหลพลพยุหเสนา หัวหน้าคณะราษฎรได้ทำรัฐประหารตอบโต้เพื่อโค่นล้มอำนาจของพระยามโนปกรณ์นิติธาดาและฟื้นฟูระบอบรัฐธรรมนูญ พระยามโนปกรณ์นิติธาดาจึงต้องลี้ภัยทางการเมืองไปพำนักที่รัฐปีนัง สหพันธรัฐมาลายา และใช้ชีวิตอย่างสันโดษจนถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2491 ได้มีการบรรจุศพของพระยามโนปกรณ์นิติธาดาไว้ ณ วัดปิ่นบังอร ในเมืองจอร์จทาวน์ รัฐปีนัง ก่อนจะได้มีการเชิญศพกลับมายังประเทศไทยเพื่อกระทำพิธีพระราชทานเพลิงศพ ณ วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2492 และได้มีการบรรจุอัฐิไว้ในฐานอนุสาวรีย์นางสี่หน้า หน้าพระวิหารหลวง วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร เคียงข้างอัฐิของคุณหญิงนิตย์ มโนปกรณ์นิติธาดา ผู้เป็นภรรยาคนแรก

โปรไฟล์นี้ดึงจาก Wikidata และ Thai Wikipedia โดยอัตโนมัติ จัดทำเพื่อเป็นดัชนีบุคคลไทยที่มีข้อมูลสาธารณะบนโลกออนไลน์ ข้อมูลอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ตามแหล่งอ้างอิงต้นทาง